Phạm Quỳnh Hương: 46 điểm, một ngôi sao mới và bài kiểm tra mang tên Trung Quốc

Chiều Chủ nhật ở Chiang Mai, khi tôi mới viết về một vận động viên chạy 400m không tên, tôi không ngờ rằng nhiều năm sau tôi lại viết về một cô gái 18 tuổi đứng đầu danh sách ghi điểm ở một kỳ ASIAD. Phạm Quỳnh Hương của tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam đã làm được điều đó: 46 điểm sau ba trận vòng bảng, nhiều hơn Trần Thị Thanh Thúy (38 điểm), Nguyễn Thị Trà My (30 điểm), và nhiều hơn cả tay đập Zhuang Yushan của Trung Quốc (33 điểm). Con số 46 vừa là ánh sáng chiếu rọi một tài năng đang lên, vừa là cái bóng đè lên trận tứ kết gặp Trung Quốc vào lúc 11 giờ ngày 20 tháng 9. Vòng bảng của Việt Nam có ba trận: thắng Qatar, thắng Hong Kong Trung Quốc và thua Hàn Quốc 1-3. Quỳnh Hương ghi 15 điểm trước Qatar, 14 điểm trước Hong Kong và 17 điểm trước Hàn Quốc. Điều tôi để ý không phải tổng số 46, mà là cách điểm số được tạo ra. Cô có 38 điểm tấn công, 4 điểm chặn lưới và 4 điểm giao bóng trực tiếp. Tấn công chiếm 82,6% tổng điểm – điều đó nói lên cô là một cây đập chủ lực, nhưng vẫn chưa chứng minh được hiệu suất. Để biết hiệu suất, ta cần số lần tấn công, số lỗi và số lần bị chặn – đó là những con số không xuất hiện trong bài viết gốc. Đây là điểm mù lớn nhất. Nhưng có một tín hiệu kỹ thuật thực sự có ý nghĩa: trong trận gặp Hàn Quốc – đối thủ mạnh nhất – Quỳnh Hương ghi 17 điểm, trong đó có 3 điểm chặn và 2 điểm giao bóng. Nghĩa là khi hàng tấn công bị áp lực, cô vẫn tìm được điểm từ các kỹ năng khác. Một cây đập trẻ biết ghi điểm bằng chặn và giao bóng sẽ không sụp đổ hoàn toàn khi đỡ bước một lung lay. Đối chiếu với Trung Quốc, bức tranh trở nên rõ ràng hơn. Trung Quốc ghi 62 điểm trước Philippines với 52 tấn công, 7 chặn, 3 giao bóng. Trước Kazakhstan, Trung Quốc cũng ghi 62 điểm nhưng với 47 tấn công, 10 chặn, 5 giao bóng. Dàn tấn công của Trung Quốc đa dạng: Zhuang Yushan, Tang Xin, Wu Mengjie đều có thể ghi điểm. Hàng chặn 10 điểm trong một trận cho thấy khả năng đội bạn hóa giải một tay đập duy nhất. Chính tập thể này sẽ bước vào tứ kết gặp Việt Nam, và câu hỏi không phải là Phạm Quỳnh Hương có ghi được 15 điểm hay không, mà là liệu những điểm đó có đến đủ thường xuyên và đủ quan trọng để xoay chuyển cục diện. Chiến thuật của Việt Nam theo như bài viết là giữ vững đỡ bước một và kéo dài rally, từ đó phân tán hàng chặn đối phương. Về lý thuyết, đây là hướng đi đúng trước một đội bóng vượt trội về thể lực và chiều sâu. Nhưng có một nghịch lý nhỏ mà dữ liệu phơi bày: Trung Quốc vừa có giao bóng mạnh vừa có hàng chặn dày. Trong hai trận đấu của họ, giao bóng trực tiếp mang về 3 và 5 điểm – còn cao hơn cả Việt Nam trong ba trận (4 điểm). Nếu quả giao bóng của Trung Quốc khiến đỡ bước một của Việt Nam chệch nhịp, kế hoạch “hấp thụ rồi phân tán” sụp đổ ngay từ những pha bóng đầu tiên. Dựa trên theo dõi các trận đấu của tôi, tôi tin rằng 10 điểm đầu tiên của trận tứ kết sẽ quyết định tông chiến thuật: nếu Quỳnh Hương được bóng ở thế thuận lợi, Việt Nam có thể trụ lại; nếu cô liên tục phải tấn công sau những đường chuyền xấu, mọi thứ sẽ rất khó khăn. Nghịch lý thứ hai nằm ở con số 46. Nếu Trung Quốc chỉ thi đấu hai trận vòng bảng, Zhuang Yushan ghi 33 điểm tức trung bình 16,5 điểm một trận, cao hơn mức 15,3 của Quỳnh Hương. Vậy ngôi đầu bảng điểm của cô có thể chỉ là hệ quả của việc Việt Nam chơi nhiều trận hơn. Một con số tích lũy không nói lên ai giỏi hơn khi số trận khác nhau. Và trong trận gặp Trung Quốc hồi tháng 8 tại giải vô địch châu Á, Việt Nam thua 0-3. Chưa đầy hai tháng sau, cùng một cặp đấu, cùng một khoảng cách. Điểm mới duy nhất là Quỳnh Hương – một ngôi sao đang lên, nhưng thể thao đỉnh cao không thay đổi chỉ bằng một ẩn số. Người ta đến sân vận động để xem ai thắng, rồi nhận ra mình đang xem ai trở thành. Với Phạm Quỳnh Hương, trận tứ kết với Trung Quốc có thể là thất bại, nhưng đó là một cột mốc. Mọi vạch xuất phát đều là một chiều Chủ nhật không ai biết tên. Cô bắt đầu từ một phòng tập nhỏ, từ những trận đấu ít người xem, và giờ đây cả châu Á đang nhìn cô. Ký ức đám đông là thứ thể thao viết lại mỗi mùa giải, chỉ cần một người biết chép. Hôm nay, người viết chép lại một cô gái 18 tuổi, không phải vì cô thắng, mà vì cô đang trở thành điều gì đó lớn hơn một trận đấu. Ở tuổi 18, Quỳnh Hương đã đứng trước hàng chặn mạnh nhất châu lục. Dù kết quả ra sao, hành trình của cô, cũng như hành trình của bóng chuyền nữ Việt Nam, vừa mới bắt đầu. Trận đấu lúc 11 giờ ngày 20/9 sẽ cho chúng ta biết cô sẵn sàng đến đâu – nhưng cô đã sẵn sàng để được nhớ đến, dù có hay không có chiến thắng.